مسأله اصلی در این مقاله، بررسی و تحلیل شعر کتیبه اخوان، بر مبنای نظریه نشانه شناسی مایکل ریفاتر است، در این نظریه، ابتدا اشعار به دو شیوه خوانش اکتشافی(Heuristic) و خوانش پس نگر(Retroactive ) بررسی می شوند که در مرحله اول به جستجوی معنا و در مرحله دوم به دلالت های زبانی توجه می شود، در روش تحقیق مبتنی بر نشانه شناسی، کتیبه به شیوه خوانش پس نگرانه (Retroactive ) بررسی می شود و در این مرحله به دلالت های زبانی آن توجه می شود، در این خوانش پس از مشخص کردن عناصر غیردستوری، ارتباط پنهانی و درونی عناصر متن در قالب انباشت و منظومه های توصیفی تبیین می گردد، سپس به دریافت هیپوگرام ها یا موضوعات کلیدی روی آورده می شود و نهایتا به دریافت و کشف ماتریس یا شبکه ساختاری شعر ختم می شود. فرض بر این است که در شعر کتبیه می توان به خوانش دوم یا پس نگرانه دست یافت و عناصر غیر دستوری، انباشت ها، منظومه های توصیفی و شبکه ساختاری آن را نشان داد.

از اواخر دهه 1960 میلادی، طراحی پیشتاز به سمتی رفته است که آن را پست مدرن می نامیم. طراحی، معماری و به طور کلی هنر پست مدرن (همانند سایر شاکله های فرهنگی پست مدرن) دارای آنچنان پیچیدگی هایی است که تا به امروز ملاک های صحیحی برای شناسایی، تفکیک و طبقه بندی آثار پست مدرن از آثار مدرن وجود ندارد. در این مقاله با تبیین مبانی نظری نشانه شناسی به عنوان ابزار نقد، برخی مفاهیم و مولفه ها استخراج شده، سپس توسط این مولفه ها، برخی آثار شاخص که توسط طراحان و معماران بنام و داعیه دار پست مدرنیسم طراحی شده اند، مورد بررسی قرار گرفته است.بر اساس نتایج این پژوهش، نشانه های آثار پست مدرن نسبت به همتایان مدرن خود تغییراتی بنیادی یافته اند که از شاخص ترین آنها می توان اشاره کرد به اینکه در طرح های پست مدرن مجددا از نشانه های شمایلی به وفور استفاده می شود. آثار پست مدرن دلالت های ضمنی فراوان دارند و فرایند نشانه پردازی و دلالت آنها نامحدود است. به علاوه این طراحی از منش همنشینی و جانشینی استفاده می نماید و برای مخاطب - به عنوان حلقه اصلی فرایند دلالت - امکان تعامل با اثر را فراهم می نماید و بالاخره اینکه طرح های پست مدرن، ادراک احساسی مخاطب را مورد توجه قرار می دهد و کارکرد برتر فرایند ارتباطی آثار پست مدرن، کارکرد عاطفی است.

در این پژوهش قصد داریم با بررسی یک اثر خوشنویسی منتخب، به عنوان یکی از سرنمون های آثار فاخر خوشنویسی ایرانی، نشان دهیم که خوشنویسی ایرانی خصوصیاتی مشابه نشانه های دیاگرامی دارد. با این فرض، از آنجا که شناخت و ذهن انسان بدن­مند است، ابتدا با استفاده از مفاهیم ساختاری خوشنویسی ایرانی و قوانین گشتالت سعی می­کنیم به درکی حسی از این اثر برسیم. در بعد، برای واکشی معنای مفهومی از این اثر، مدل آمیزۀ نشانه­شناختی برانت (2021) را به کار می­گیریم و معنایی را که پس از مواجهه با اثر، ساخت فضای آمیزه و اعمال طرح­واره­ها به طور مفهومی ساخته می­شود، با عنوان فضای معنا در این الگو پیشنهاد می­دهیم. معنای مفهومی به­مانند معنای حسی می­تواند با تغییر در دیدمایۀ (مفهومی) تغییر کند؛ زیرا این دیدمایه، ماحصل درک حسی و طرح­واره­های مخاطب است. تحلیل اثر خوشنویسی مورد نظر از دو منظر فوق با تمرکز بر مفاهیم شناختی چون انتخاب، دیدمایه، برجستگی، پویایی و روابط هم نشینی و جانشینی به روشنی سؤال این پژوهش را پاسخ داد و مشخص نمود که این اثر خوشنویسی را می توان ماهیتاً یک نشانۀ دیاگرامی در نظر گرفت؛ چراکه نوع سازمان دهی فُرم های خوشنویسی بر پایۀ مفاهیم شناختی مورد نظر به گونه ای انجام گرفته است که درک مفهومی اثر را ضمانت می کند.  

نوع نشانه های زبانی از مباحث مهم و جدال برانگیز زبان شناختی به ویژه از زمان فردینان سوسور بنیانگذار زبان شناسی نوین تلقی می گردد. همچنین این بحث یکی از موارد عمده اختلاف میان صورتگرایان و نقش گرایان بوده است. مقاله حاضر به بررسی ساختمان فعل در زبان فارسی نوین از دیدگاهی نشانه شناختی می پردازد و در آن استدلال می گردد حداقل در هفت مورد فعل در فارسی نو از صورت های انگیخته نشانه ای محسوب می گردد. همچنین نشان داده می شود انگیختگی صورت های فعلی دارای تاثیرات درون بندی و میان بندی است.

در بین نقاشی های دربار گورکانیان در هند، تعداد زیادی نگاره های تک برگی از چهره ی پادشاه، خاندان سلطنتی، درباریان و پادشاهان و سفرای دیگر کشورها، برجای مانده است. در مقاله ی پیش رو نگاره ای با عنوان«رویای جهانگیر» از نقاشی های دوران جهانگیر شاه گورکانی، انتخاب شده است. این نگاره که ملاقات خیالی شاه عباس اول و جهانگیر را به تصویر کشیده است پیام های متضادی از تمایل به دوستی و در همین حال میل به غلبه و برتری جویی را به مخاطب منتقل می کند. این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ این پرسش است که: نقاشِ تصویر به دنبال پاسخگویی به کدام تمایلات جهانگیر شاه، به عنوان سفارش دهنده اثر بوده است؛ در این راستا با استفاده از روش نشانه شناسی اجتماعی تصویر به تحلیل محتوایی تصویر و خوانش دلالت های ضمنی این متن پرداخته شده است. در نهایت توانستیم به دلالت های ضمنی و آنچه که متن از بیان مستقیم آن اجتناب کرده، دست پیدا کنیم. بر اساس نتایجی که از تحلیل این نگاره به دست آمد می توان گفت دست کم پس از ماجرای قندهار، دلیل ادعای دوستی و برادری جهانگیر با شاه عباس نیاز به یک متحد قدرتمند در منطقه و عدم توان مقابله با او بوده و نه خواستی حقیقی.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه‌شناسی و چگونگی کارکرد آن بر اساس فیلم سینمایی جایگاه مهدی ساخته هادی حجازی فر می‌پردازد. روش نشانه شناختی این پژوهش بر اساس روش جان فیسک در سه سطح توصیفی (کدهای اجتماعی)، بازنمایی (کدهای فنی) و ایدئولوژیک (کدهای ایدئولوژیک) است. در این راستا، فیلم جایگاه مهدی که یکی از تولیدات سینمای ایران در سال 1400 بود به زوایای مختلف درباره یکی از فرماندهان هشت سال دفاع مقدس مورد توجه قرار گرفته است. در این فیلم ردپای شناخت کافی فیلمساز از تمامی ابعاد زندگی شخصیت فیلم مشخص است که استفاده از تکنولوژی مورد نیاز برای ساخت فیلم و سواد هنری خود کارگردان در شرایط فعلی و همچنین با کمک عوامل تولید یک فیلم از جمله؛ بازیگران، فیلمبردار، آهنگساز، تدوینگر، طراح صحنه، فیلمنامه نویس، عوامل دیگر و همچنین با استفاده از جزئیات دقیق مکان و زمان به راحتی می تواند ابعاد مختلف شخصیت شهید مهدی باکری را معرفی کند. بر اساس نشانه شناسی جان فیسک و تحلیل بازنمایی یا کدهای فنی 6 سکانس، به این نتیجه می رسد که فیلم درباره یک فرمانده دفاع مقدس است که در روابط خانوادگی، افکار، در دفاع از وطن تا پای جان ایستاده است. با بازنمایی این گونه آثار می توان نتیجه گرفت که ساخت فیلمی با موضوع فرماندهان و شخصیت های تاثیرگذار در دوران هشت سال دفاع مقدس عاملی موثر در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و انتقال مفاهیم دفاع مقدس به نسل های کنونی است.

مقدمه: همراهی نزدیک اختلال وستیبولار، روانشناختی و نورولوژی سبب درمان نامطلوب بیماران می شود، بنابراین، مهم است که پزشکان در برخورد با بیمار سرگیجه مسایل روانپزشکی را هم در نظر داشته باشند. هدف: بررسی فراوانی علایم روانشناختی در شکایت سرگیجه. مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی مقطعی، 104 بیمار با شکایت سرگیجه، مراجعه کننده به درمانگاه داخلی اعصاب و گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن بیمارستان های پورسینا و امیرالمومنین شهر رشت در سال95-1393 به روش نمونه گیری آسان انتخاب شدند. پس از معاینه کامل نورولوژی و گوش و حلق و بینی و تعیین علت ارگانیک سرگیجه با شرح حال، معاینه بالینی و اقدام پاراکلینیک لازم، بیماران پرسشنامه SCL-90R را تکمیل کردند. داده ها با آزمون آماریt test، کای دو و رگرسیون لجستیک با نرم افزار SPSS 22 آنالیز شدند. نتایج: میانگین سنی شرکت کنندگان 1/18± 4/50 ساله بود که از این تعداد 46 نفر (2/44درصد) مرد و 58نفر (8/55درصد) زن بودند. 39 بیمار پیشینه سرگیجه (5/37درصد) داشته و بر پایه پرسشنامه SCL-90R با 28 نفر (0/27درصد) علایم روانشناختی غیر طبیعی داشتند که در یک پنجم موارد این اختلال روانی شدید بود. شایع ترین علایم روانشناختی به ترتیب اضطراب، جسمانی سازی، پرخاشگری و وسواس اجبار بوده است. میانگین نمره ضریب کلی علایم بیماری با سن شرکت کنندگان ارتباط داشت (ضریب همبستگی 36/0-و 001/0>P). در رگرسیون لجستیک چند متغیره تنها شاخص سن و سابقه سرگیجه طور معنی دار پیش بینی کننده وجود علایم روانپزشکی بوده است (به ترتیب P-value برابر با 004/0 و 05/0). نتیجه گیری: در شکایت سرگیجه، اختلال اعصاب و روان شایع است. بنابراین، بهتر است درمان چند جنبه ای بیمار و توجه به درمان همزمان اختلال اعصاب و روان در ابتدای بیماری مورد توجه قرار گیرد.

نشانه شناسی به مثابه نظریه ای ادبی در چند دهه آخر قرن بیستم توجهات زیادی را به خود جلب کرده و در برنامه های درسی و نظریه انتقادی جایگاه ویژه ای یافته است. پژوهش حاضر نیز در پی آن است تا رویکردی نشانه شناختی را در تحلیل داستان کوتاه «داش آگل» از صادق هدایت به کار گیرد. هدف ما خوانش متن با استفاده از عناصر موجود در آن، برای دست یابی به معناهای آشکار و پنهان متن است. در این راه از کوچک ترین عناصر موجود در متن تا بزرگ ترین آن بهره می گیریم، زیرا معنا چیزی انتزاعی و فضایی است و زمانی می تواند صورتی عینی یابد که به لفظ درآید. تحقق این عینیت هم در گرو عناصر زبانی است: آوا، واژه، گروه، جمله و در نهایت متن. یافته ها حاکی از آن است که فضای عمومی داستان با زبان متن همراه است و سازوکارهای زبانی در راستای القای معنای موردنظر عمل می کنند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی سبک زندگی قصد دارد نشان دهد که انسان می­تواند در چالش مستمر با باورها و قرار گرفتن در فرآیند راستایی آزمایی، یک سبک زندگی را به سبک زندگی دیگر تغییر دهد؟ سبک زندگی فرآیندی نشانه–معنایی است که چهار مرحله برای تحقق آن لازم است. در مرحله اول با جوامع مواجه هستیم که از طریق ساختارهای هویتی شان قابل شناسایی هستند. همین ساختارهای هویتی هستند که یکی از مؤلفه های مهم سپهرهای نشانه ای به شمار می روند. در مرحلۀدوم با شیوه های حضور اجتماعی مواجه هستیم. این شیوه های حضور همان اشکال بٌوشی حضور هستند که بر اساس مجموعه ای از باورها و تجارب ارزشی عمل می کنند. باورها و ارزش­ها خود بر اساس فرآیند راستایی آزمایی و مشروعیت گفتمانی تحقق می یابند. در مرحلۀ سوم سبک زندگی بر اساس روابط همنشینی (شیوه های استمرار، لنگراندازی و تثبیت یک شکل)، جانشینی (گزینش یک شکل و ترجیح آن به دلیل همجواری و همسانی با شکلی دیگر) و ساختارهای ارزشی شکل می گیرند. در مرحله چهارم، با سبک زندگی مواجه هستیم که در تلاقی با شیوه های حضور اجتماعی به وجود می آیند. در واقع، نقش پذیری کنشگران اجتماعی و پافشاری بر این نقش ها بر اساس همان باور و ارزش از طریق لنگراندازی در درون سبک میسر می گردد. نتایج نشان داد که انسان به عنوان محور اصلی عبور از وضعیت بسیار کلی و ناپایدار به وضعیت خاص و نقش یافته عمل نموده و به عنوان امری نشانه ای یا بخشی از فرایند نشانه–معنایی در چالش با باورها و ارزش ها قرار دارد.